Bewegen goed voor leren!


Beweging in kinderdagverblijf noodzakelijk, wijze waarop niet vanzelfsprekend!

Begin november 2015 was er een aardig onderzoeksbericht dat aangeeft dat bewegen, ook tijdens het leren zelf, goed is voor leren! In Bartele heeft dit een belangrijke positie in de bijzondere werkwijze van Bartele, en in het bijzonder in onze interactie met kinderen en de unieke ruimte-indeling en inrichting van Bartele. Fijn dat het belang van beweging in kinderdagverblijf als een must wordt onderschreven, maar even belangrijk is de wijze waarop en waarom kinderen bewegen voor de ontwikkeling!

Het onderzoek “Fit & Vaardig” is verricht door o.m. Esther Hartman van de Rijksuniversiteit Groningen op 12 scholen met de promovendi Marijke Mullender-Wijnsma en Marck de Greeff, en startte begin 2011 bij kinderen uit groep 4 en 5, in de leeftijd tussen 7 en 9 jaar en werd betaald uit de regeling Onderwijsbewijs met 1 miljoen. “Daarbij krijgen de kinderen taal en rekenonderwijs aangeboden terwijl e bewegen. Er is een basisbeweging tijdens de les – bijvoorbeeld joggen op de plaats – en er zijn specifieke bewegingen waarbij leerlingen opgaves met bewegingen beantwoorden”.

Implementatie en resultaten

Het onderzoek is het eerste jaar toegepast door specifiek opgeleide leraren. Het 2e en 3e jaar door leraren van de 12 scholen zelf. De resultaten zijn afgezet tegen een controle groep. Er is geen gebruik gemaakt van een controle interventie groep (een groep waar bijv. meer met sociale interactie werd gewerkt als ondersteunende interventie). Na 2 jaar bleken alle leerlingen gemiddeld 5 maanden voorop te lopen op de leerlingen van de controlegroep.

Achtergrond onderzoeksprogramma zelf

Bewegen goed voor leren!

Bewegen goed voor leren!

Het is in feite een Nederlandse vertaalslag van een al bestaand onderzocht programma in de USA. Resultaten daar waren dat kinderen al bewegend aspecten van lezen, spelen en rekenen betere resultaten op halen. En tegelijkertijd fitter te zijn en minder overgewicht, niet alleen op korte maar ook op lange termijn, juist ook voor kinderen in een achtergestelde/achterstandssituatie.

Harman en collega’s doen al ruim tien jaar onderzoek naar de relatie tussen motoriek en cognitie: “Bij onderzoek naar kinderen met beperkingen zagen we steeds een relatie tussen motorische beperkingen en cognitieve achterstanden. Dat werd een drijfveer om ook echt onderzoek te doen naar die relatie. Aanvankelijk beschrijvend, later met meer interventies. Je gaat proberen ontwikkeling van kinderen te stimuleren… Er was in de literatuur al vrij veel bekend over de effecten van matig tot intensief bewegen op leerprestaties, maar of je ook beter leert als je tegelijkertijd beweegt, wisten we niet”.

Wat doet Bartele hiermee?

Een gezonde motoriek ontwikkeling is bij Bartele een kerndimensie van ontwikkeling. Dat komt zowel in de ruimte-inrichting en bouw aan de orde, als in de keuze van speelmateriaal en activiteiten.

Beweging in kinderdagverblijf, onderdeel van zinvolle activiteiten

Jong en oud planten samen op kinderdagverblijf

Daarom ook hebben wij de ruimtes avontuurlijk ingericht, met diverse hoeken. Ook zijn er hoogteverschillen binnen de verschillende speelhoeken die de motoriek van het kind stimuleert! En is er verschillend speelmateriaal dat tot verschillende bewegingen uitlokt. Tevens wordt er ook regelmatig gedanst, en aan tafel diverse rijm en handspelletjes gedaan.

Kanttekeningen beweging bij soort leerstof

Er is vooral gebruik gemaakt van herhalings- en automatischeringsstof. Dat betekent dat de reikwijdte van de onderzoeksresultaten helaas beperkt is. Dat is heel erg jammer, want ons inziens had dit nog veel breder gekund. Daar is in de Nederlandse context voldoende expertise voor.

Kanttekeningen bij wijze beweging

Je kunt je afvragen hoever je moet gaan. Wat ons betreft totdat het op aerobics gaat lijken, dat vinden wij te instrumenteel.

Juist omdat kinderen als ze nog niet logisch kunnen nadenken volledig, opgroeien vanuit een gevoel van natuurlijke samenhang, is het ook belangrijk bewegingen niet te instrumenteel, alleen voor de spierbeweging te doen. Dan ondersteunen ze een gezond lichaamsgevoel en natuurlijke opname van leerstof. Omdat de beweging bijv. plezier geeft, oplettendheid vraagt (een zitten staan spel bijv. met token woorden) of een bepaalde mooie beweging oplevert, of mooi is om samen in een bepaald ritme iets te doen etc. Wij weten niet in hoeverre de in het onderzoek opgenomen oefeningen hierop zijn gecontroleerd. Wellicht waren er zelfs hogere resultaten geboekt als dat wel was gedaan!

Beweging in kinderdagverblijf, kinderdagverblijf amsterdam vrije school pedagogie, antroposofisch kinderdagverblijf amsterdam

Al doende spelend ontdekken van waterkrachten op Bartele!

Vrije School pedagogie, pabo’s en de oude KLOS opleiding

De Vrije school pedagogie en een antroposofisch kinderdagverblijf kan met dit onderzoek natuurlijk aardig zijn voordeel doen, omdat zij bekend staan om het gebruik van veel beweging als onderdeel van het leren. Alsook andere pedagogische bewegingen die voorstander zijn van veel beweging.

Vroeger had elke kleuterjuf een specifieke opleiding, de zogenaamde KLOS (Kleuter Leidsters Opleiding School), waar de opgeleiden allerlei rijm, zang, hand en beweegspelletjes leerden. Deze opleiding stopte toen de kleuterschool integreerde met de basisschool, begin 1980. Steeds meer mensen met deze opleiding als basis zijn dus met pensioen. Omdat vele leraren die in de onderbouw werken (de vroegere kleuterschool) zich afvroegen of het onderwijs niet te schools is geworden. Heeft het Landelijk Overleg Lerarenopleidingen Basisonderwijs in 2010 voorgenomen om tot meer aandacht voor het jonge kind te komen. Sinds 2013 is er op elke pabo verplicht een specialisatie jonge kind beschikbaar. Een verbetering, maar het betekent dus niet dat alles nu in orde is, zie ook link.

Leerproblemen, kijk ook eens naar bewegingsontwikkeling

Er ontstat steeds meer nuttige literatuur omtrent dysfuncties in de bewegingsontwikkeling als achtergrond voor leerproblemen. Sommigen weten zeer bijzondere en relevante relaties met de ontwikkeling van dyslexie aan te geven, waarover een andere keer wellicht meer. Drie uitschieters hierin:

  • Eerst bewegen, dan leren. Sally Goddard Blythe
  • Learning disorder or Creative Gift? Cornelia Jantzen
  • De extra les. Audrey McAllen.